grijze betonnen villa

Architectuur beschermt en biedt kansen

Vind je dit leuk? Deel het met je netwerk!
Share on FacebookTweet about this on TwitterGoogle+Share on LinkedInEmail to someone

Ooit gehoord van het ‘fight or flight’ principe?

Dit verklaart de basisreactie van mensen op onverwachte of vervelende gebeurtenissen. Dit principe wordt door psychologen verklaard vanuit de beweegredenen en reacties van mensen door de tijden heen. Omdat we pas relatief kort in de evolutie van de mens in relatief veilige omgeving verblijven, past dit principe bij hoe de mens reageerde toen wij nog in de natuur leefden.

Zo heeft men ontdekt dat in de architectuur het principe ‘refuge and prospect’ een grote rol speelt.

Bescherming

Toen de mens nog redelijk onbeschermd in de natuur leefde, was het van groot belang dat men wist hoe en waar een beschermde omgeving te vinden. Deze bescherming was zowel tegen naderend gevaar (andere stammen en dieren) als weersomstandigheden bedoeld. De bescherming varieert van een beschutte plek diep in het bos, tot een grot of een gebouwd object.

Nog steeds is de belangrijkste functie van onze gebouwen de bescherming tegen weersinvloeden en gevaar (o.a. roof). Daarnaast speelt privacy ook een grote rol (bescherming tegen bekijks van anderen).

De beschermende omgeving is wat we noemen ‘refuge’.

Een voorbeeld van een veilige plek waarvandaan overzicht van de omgeving te zien is.
Een voorbeeld van een veilige plek waarvandaan overzicht van de omgeving te zien is.

Kansen

Alleen in een beschermde omgeving kan de mens niet leven. De mens zal erop uit moeten omdat hij voedsel en water nodig heeft. Hiervoor is open ruimte wenselijk waar water stroomt en waar dieren zijn om te vangen. Dit wordt ‘prospect’ genoemd.

De meeste kans op overleving geeft een combinatie van een beschermde plek met uitzicht op een wijde omgeving. Dus vanuit de veilige plek kan de mens op zoek naar mogelijkheden en producten die hij nodig heeft om te overleven.

Aangezien degenen die het beste deze elementen weten te kiezen, juist ook degenen zijn die overleven, worden deze eigenschappen versterkt in de evolutie. Het gaat hierbij om de balans tussen ‘refuge’ en ‘prospect’.

Moderne gebouwen

Wat heeft het vinden van voedsel en de bescherming tegen wilde dieren nou nog te maken met hoe we nu leven? Tja, dat is voer voor psychologen, die zijn daar op aan het studeren. Het blijkt dat deze historische principes nog een groot deel van onze keuzes bepalen. Daarom zien we beide aspecten terug in de voorkeuren die mensen hebben.

Denk hierbij aan villa’s die op het mooiste, hoogste punt neergezet worden om van het uitzicht te kunnen genieten (prospect). Of woningen die aan de rand van het bos gesitueerd worden. Met het bos als rugdekking.

Het feit dat de meeste mensen zich opgesloten voelen in een ruimte, die weinig tot geen zicht heeft op de wijde omgeving, is ook een bewijs voor deze theorie. Aan de andere kant voelen we ons ‘exposed’ in het midden van een grote open ruimte. De bankjes aan de randen van een groot plein zijn wel bezet, die midden op het plein staan en geen ‘rug’-dekking hebben, zijn vaak niet of nauwelijks in gebruik.

Ontwerpprincipes

Nu we ons bewust zijn van deze aspecten, kan je dit meenemen in de ontwerpkeuzes waar je voor staat.

  • Waar plaats je het volume van het huis op je kavel?
  • Hoe plaats je de ruimtes intern ten opzichte van elkaar: staat een kleine ruimte altijd in visueel verband met een grotere ruimte?
  • Kan je vanaf (dak)terrassen of balkons mooie uitzichtpunten maken?
  • En zijn de verschillende zitgelegenheden in het huis voorzien van voldoende geborgenheid en omslotenheid om daar een ‘veilige’ plek te vinden?
  • Kun je vanuit de leefruimte en hal mensen naar de voordeur zien lopen?

Zo kun je zelf vast ook nog wel voorbeelden bedenken!

Natuurlijk geldt niet voor iedereen eenzelfde behoefte in de verhouding tussen de bescherming en de openheid. Daarom is het van belang om de gradaties in je woning aan te brengen, zodat iedereen er zich prettig kan voelen. Uit onderzoek is gebleken dat mannen meer neigen naar de open ruimtes en vrouwen meer naar de geborgen ruimtes. Dit is weer te verklaren vanuit de historisch verschillende taken.

Hoe is dat voor jou?

Ga eens na wat jouw favoriete plek in huis is. En op wat voor soort plaatsen voel jij je niet prettig? Welke voorbeelden kun jij nog bedenken waar je rekening houdt met de ‘refuge’ en ‘prospect’ in jouw ontwerp? Deel het hieronder!

Vind je dit leuk? Deel het met je netwerk!
Share on FacebookTweet about this on TwitterGoogle+Share on LinkedInEmail to someone

2 gedachten over “Architectuur beschermt en biedt kansen

  1. Dankje voor de bewustwording! Het eerste wat mij te binnen schiet is om computer animatie te gebruiken om een beeld te creeeren zodat ik kan zien hoe mijn ‘uitzicht’ zal zijn.

    Je punten zijn kernachtig en kunnen inderdaad door zielenknijpers van goed uitgemolken worden maar dat neemt niet weg dat ik er veel van herken, ook bij de keuze voor mijn huidige huis.

    1. Dank je wel voor je aanvulling. Computeranimatie is natuurlijk een manier om je zelf ontworpen huis te visualiseren.
      Welke vormen herken jij?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *