Daglicht ontwerpen in je huis

Ontwerp het mooiste daglicht in je huis

Vind je dit leuk? Deel het met je netwerk!
Share on FacebookTweet about this on TwitterGoogle+Share on LinkedInEmail to someone

Daglicht wordt als zo ‘normaal’ ervaren dat we er vaak niet eens bewust over nadenken… Totdat je met het ontwerp van je eigen huis aan de slag gaat! Daglicht is essentieel voor een fijn comfort in je huis en een prettige beleving van de ruimtes en de activiteiten die er plaatsvinden. In dit artikel neem ik je mee van het ‘waarom’ naar het ‘hoe’ toepassen van daglicht.

Mensen houden van daglicht, als vanzelf lopen ze naar de lichtere plekken in een ruimte toe. Wanneer er keuze is, zoals in een restaurant of een kantine, dan zie je meestal dat de tafels langs het raam als eerste bezet zijn. Wat is er dan zo magisch aan daglicht?

Het belang van goed daglicht

Daglicht is essentieel voor het welzijn van jou en mij.

Daglicht veranderd van kleur door de dag heen en door het jaar heen. Deze kleurschakering heeft invloed op de melatonine in ons lichaam. Melatonine regelt ons dag-nachtritme en maakt dat we moe worden in de avond en ’s ochtends weer sneller wakker worden. Hierin is contrast van belang: veel daglicht overdag en donker in de nacht.

Amerikaans onderzoek uit 1980 toetste de productiviteit van kantoormedewerkers en drukte de verlichtingssterkte uit in geldwinst. Bij 500 lux waren de verlichtingskosten laag, maar deden de mensen langer over hun werk en was er dus geen geldwinst. Bij 1500 lux was er volgens het onderzoek een winst te behalen van 840 dollar per persoon per jaar. [*uit Licht van Gemma Venhuizen]

Naast de mate van verlichting van hetgeen we mee bezig zijn heeft ook de lichtsterkte van de omgeving grote invloed op hoe goed en snel we details kunnen onderscheiden. En dit heeft direct invloed op de productiviteit. Een te groot contrast van andere lichte oppervlaktes kan schittering en verblinding veroorzaken. Dit is irritant en werkt stress verhogend.

Denk dan voor de inrichting van je huis bijvoorbeeld aan het vermijden van witte hoogglans oppervlaktes en de mogelijkheid om het zonlicht te filteren op dagen met fel licht.

Daglicht ontwerpen als beleving

De mens ervaart prikkels vooral wanneer er een contrast aanwezig is. Wanneer een bepaald niveau aan prikkel blijvend wordt gegeven, dan neemt de intentie van de ervaring langzaam af: we raken eraan gewend.

In het geval van daglicht betekent dit dat alleen maar veel en overal daglicht niet de beleving brengt waar we naar op zoek zijn. Beter passend is wanneer je een ‘tapijt’ van donker en daglicht ontwerpt. Dat betekent dat je werkt met specifieke stroken waar je ramen wilt hebben en andere plekken juist bewust niet.

Zoals al eerder genoemd, bewegen mensen bijna automatisch naar een lichtere plek. Zou je in jouw ontwerp na binnenkomst eerst door een wat langere gang moeten naar de woonkamer, dan is het meest ideale middel om de mensen het huis in te trekken door na een lichte entree het tweede deel van de gang relatief donker te laten en aan het einde een lichte doorkijk te maken naar de woonkamer, die baadt in het daglicht. Gasten lopen dan als vanzelf daar naartoe.

Daglicht in Russisch Active House
Daglicht in Russisch Active House.

In de woonkamer kun je kiezen voor één groot breed raam. Wanneer je kiest voor meerdere ramen naast elkaar, dan creëer je een patroon van lichtere en donkere plekken.

Let op dat op plaatsen waar je werk of een hobby verricht dit contrast niet te groot is, of dat je het felle licht kunt matigen, anders werkt het je in dat geval tegen.

Daglicht van twee kanten

Man met daglicht in gezicht van één kantWanneer een ruimte aan één kant en raam heeft, dan blijft de tegenoverliggende zijde van de ruimte relatief donker. Wanneer anderen zich tussen jou en het raam bevinden, dan worden zij van achteren belicht en zie je hun gezichtsuitdrukking nauwelijks.
Zodra er van twee kanten daglicht komt, is de ervaring van de ruimte al totaal anders. Objecten en mensen worden meer gelijkmatig belicht en de ervaring van de ruimte is veel prettiger.

Dit principe is goed toe te passen wanneer je er bij het ontwerpen van de plattegrond en vorm van je huis al rekening mee houdt. Een grote vierkante plattegrond waarbij er meerdere ruimtes naast elkaar aan één zijde liggen, geeft minder mogelijkheden daartoe dan een lange, smalle plattegrond. Dit doet je realiseren dat de vorm van je huis een directe invloed heeft op de beleving binnenshuis die je daarmee creëert.

Daglicht van twee kanten. <a href='craigsteely.com' target='blank' srcset=
Craig Steely” width=”800″ height=”440″> Daglicht van twee kanten. Mullen Street, San Fansisco

Daglicht versus kunstlicht

Natuurlijk kun je veel realiseren met aanvullende verlichting met kunstlicht. Op plekken waar je geen daglicht hebt, of ’s avonds, zal je met kunstlicht een oplossing gaan plaatsen. Houd er rekening mee dat de sterkte van kunstlicht het bij lange na niet haalt bij de lichtsterkte van daglicht. En in de ruimtes waar je kunstlicht wilt hebben, moet je die eerst aanzetten, daglicht is er ‘gewoon’. Nou ja, overdag dan…

Kunstlicht is over het algemeen ook ‘geler’ dan daglicht en juist de afwezigheid van blauw in het licht zorgt ervoor dat onze biologische klok denkt dat het richting de avond loopt. Dit is ook de uitleg van de 4 uur dip die veel mensen na een hele dag op kantoor ervaren. Er zijn lampen ontwikkeld die de kleur kunnen aanpassen en zo aansluiten op de natuurlijke kleuring van het licht.

Daglicht en zonlicht reguleren

Op zeer heldere dagen kan het zonlicht en/of daglicht te fel zijn voor de relatief donkere ruimtes binnenshuis. Je kunt dan het beste gebruik maken van twee verschillende systemen. Het eerste is bedoeld om de directe zon te weren of te filteren. Dit is bij voorkeur een systeem aan de buitenkant, omdat je in de zomer ook de opwarming door de zon wilt kunnen beperken. Op het zuiden kun je dit vormgeven met een overstekend dak dat geheel dicht is, of bestaat uit lamellen. Verder kun je denken aan vormen van bewegende lamellen of schuivende (lamel)luiken. Lees hier meer over ontwerpen met de zon.

Het tweede systeem heeft vooral als doel om de lichtsterkte te verminderen, niet om deze te blokkeren. Hiervoor kun je het beste stoffen gebruiken die het licht filteren. Wanneer je lamellen wilt gebruiken, dan hebben stoffen lamellen de voorkeur. De veel toegepaste horizontale lamellen hebben als nadeel dat er bij volledige sluiting veel licht wordt geblokkeerd en bij halve sluiting kan er een hinderlijk contrastrijk streepjespatroon ontstaan. Daarnaast kunnen de lamellen afhankelijk van de kleur en het materiaal een storende schittering veroorzaken.

Rekening houden met daglicht in je ontwerp

In de Challenge ‘Ontwerp je eigen huis in 30 dagen’ worden de aspecten van zon- en daglicht en de invloed op de vorm van je huis meegenomen en in verband gebracht met al de andere aspecten waar je rekening mee wilt houden wanneer je een indeling en vorm van je huis ontwerpt. De challenge is tijdelijk nog gratis te volgen in deze uitgebreide vorm. Meer informatie en inschrijven.

Nu ben ik benieuwd welke aspecten van daglicht jij het meest belangrijk vindt voor het ontwerp van je huis. Waar ga jij speciaal op letten bij het maken van je ontwerp? Geef je reactie hieronder.

Vind je dit leuk? Deel het met je netwerk!
Share on FacebookTweet about this on TwitterGoogle+Share on LinkedInEmail to someone

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *