Energieneutraal - trias energetica

Drie stappen naar een energieneutrale woning

Vind je dit leuk? Deel het met je netwerk!
Share on FacebookTweet about this on TwitterGoogle+Share on LinkedInEmail to someone

Ja, dat klinkt bijna als onwerkelijk: MAAR drie stappen? Natuurlijk kunnen die stappen onderverdeeld worden in meerdere aandachtspunten. De grondslag bestaat uit drie stappen of principes, zoals je wilt. En deze bespreek ik hier graag met je.

Deze drie stappen worden ook wel de Trias Energetica genoemd. Misschien heb je dat wel eens een keer horen langskomen. Een professor van de TU Delft heeft deze in de vorige eeuw doorontwikkeld en ze zijn hun kracht nog niet kwijt.

Stap 1: Beperk de energie vraag

In deze stap gaat het erom je woning zo te ontwerpen dat de benodigde energie voor het verwarmen, verlichten en koelen van het huis beperkt wordt. De vraag naar energie wordt zo laag mogelijk.

    • Oriëntatie op de zon

In de winter kun je gebruik maken van de opwarming van de zon, zodat je huis ‘gratis’ warmer wordt. Oriënteer leefruimtes met grote glasvlakken daarom richting het zuiden. In de zomer houdt je dan rekening met voldoende zonwering om oververhitting van de woning te voorkomen. In goed geïsoleerde huizen kan oververhitting echt voor een groot probleem zorgen: de warmte die eenmaal binnen is, gaat er niet zo snel meer uit.

    • Een warme jas

Zorg dat je woning goed geïsoleerd wordt. Het bouwbesluit geeft hiervoor minimale waardes. Wil je echt energie besparen, dan kun je naar hogere waardes gaan kijken. In veel gevallen hoef je hiermee helemaal niet duurder uit te zijn. Let ook op de isolatiewaarde van je glas. Glas houdt warmte minder goed tegen dan een dichte gevel. Je kunt denken aan HR++ glas of zelfs drievoudig glas. Laat door een expert bekijken of in jouw geval je op het zuiden beter gebruik kunt maken van HR++ glas of driedubbel glas, omdat de warmtewinst in de winter groter is met HR++ glas. Deze winst weegt misschien tegen de warmtewering op.

    • Luchtdicht

Het verdwijnen van warme lucht naar buiten is één van de grootste warmteverliezen in een huis. Vandaar dat de eisen voor luchtdicht bouwen steeds hoger worden en een goede kier- en naaddichting van groot belang is. Hierin zijn verschillende klassen die je kunt nastreven. In feite gaan we naar een situatie waarbij de hoeveelheid verse lucht gecontroleerd binnen komt via de luchtkanalen of luchtroosters in plaats van door alle kieren.

    • Zonering van ruimtes

Ontwerp je huis zo dat de ruimtes die het meest en vaakste warm zijn bij elkaar liggen. Plaats de warme ruimtes aan de zuidzijde en eventueel koelere ruimtes aan de noordzijde. Maak een isolerende wand tussen ruimtes die echt een lagere temperatuur mogen hebben zoals een inpandige schuur of garage.

    • Gebouwmassa

Je kunt door zwaar te bouwen (steenachtig) de massa van de wanden en vloeren gebruiken om warmte op te slaan. In de winter nemen de wanden de (zonne)warmte op en geven dit op een later moment (’s nachts) weer af. In de zomer kun je door ’s nachts actief te koelen met de koele nachtlucht de wanden koelen, die dan gedurende de dag warmte uit de kamer halen (oftewel in effect dus koelen). Dit is een traag systeem. Wanneer je voor langere tijd weg bent geweest, dan heeft het huis langer nodig om op te warmen. Aangezien het huis in de meeste gevallen steeds bewoond en dus warm zal zijn, vormt dit geen bezwaar.

Het effect is dat je kleinere temperatuurschommelingen hebt en dus een groter comfort.

Stap 2: Gebruik energie uit duurzame bronnen

Het gebruik van duurzame bronnen en reststromen, zorgt ervoor dat we minder CO2 uitstoot krijgen. Bovendien kun je door zelf je energie op te wekken je energierekening beperken en kun je eventueel werken naar een zelfvoorzienend huis.

Doordat de vraag zo beperkt wordt in stap 1, heb je geen grote kachel meer nodig om het huis te verwarmen. Het verwarmen door middel van een zogeheten lage temperatuur systeem wordt mogelijk. We hebben het dan over vloer- en wandverwarming. Omdat de temperatuur van het water in deze systemen veel lager is dan nodig is voor een radiator, komen er duurzame technieken beschikbaar voor het opwekken van die warmte.

    • Warmtepomp

Een warmtepomp onttrekt warmte aan een bron en gebruikt deze warmte om het huis of tapwater warm te maken. Voor deze warmtepomp is er relatief weinig energie nodig om deze te laten werken, daarom zijn ze zeer efficiënt. Een warmtepomp kan zijn warmte halen uit oppervlaktewater, uit de lucht of uit de bodem.

In principe is de werking ervan gelijk aan onze koelkast. Deze onttrekt de warmte in de koelkast en laat de warmte vrijkomen aan de achterkant van de koelkast. Voel maar eens hoe warm het daar kan worden. Zie in deze vergelijking de koelkast als de bron waaraan warmte wordt onttrokken en de achterkant van de koelkast als het verwarmingssysteem van je huis.

    • Warmte-koude opslag

Wanneer er veel warmtepompen warmte onttrekken aan de bodem, dan kun je je voorstellen dat de bodem op een gegeven moment (plaatselijk) afkoelt. Hierdoor werkt je systeem niet meer zo goed, naast dat het voor het bodemwater niet zo goed is. Daarom worden er soms restricties gesteld aan het gebruik van een bodemwarmtepomp.

Bij warmte-koude opslag (WKO) systemen wordt er in de zomer warmte toegevoegd aan de bron, hierdoor kun je in je gebouw actief koelen. De bodem wordt dan weer opgewarmd en zo blijft deze beter in balans. Een WKO systeem is te duur voor een woning, maar deze kan wel ingezet worden door een buurtcollectief.

In waterwingebieden mag je over het algemeen geen gebruik maken van bodemwarmte systemen.

    • Kachel

Een kachel die brandt op pellets of snoeihout kan ook zeer duurzaam zijn. Het hangt hierbij in grote mate af van waar de brandstof vandaan komt. Een kachel geeft een behaaglijke warmte. Sommige systemen kun je op een soort radiator systeem aansluiten om ook de andere ruimtes te kunnen verwarmen.

    • Zonenergie

De energie van de zon kun je opvangen met zonnepanelen (PV panelen) die deze energie omzetten in elektriciteit. Je kunt er ook voor kiezen om de zon je warme tapwater te laten (voor)verwarmen (zonneboiler). Als je krap zit in je dakoppervlak ten opzichte van wat je wilt opwekken, dan kun je beter voor PV panelen kiezen, omdat die efficiënter zijn in het omzetten van de energie.

Er zijn inmiddels ook systemen in de omloop waarbij de zonneboiler of de bron van de warmtepomp achter (onder) de zonnepanelen gemonteerd wordt. Het onttrekken van warmte aan de zonnepanelen doet deze beter werken. Zo kom je aan een win-win situatie.

    • Windenergie

Soms is het mogelijk om een windturbine bij je huis te plaatsen.

    • Reststromen

In huis zijn er twee ‘afvalstromen’ die ook warmte mee het huis uitnemen, en dus in feite energieverlies geven. Het gaat hier om het warme water (vooral bij douchen) en de ventilatielucht.

Door met het warme afvalwater van de douche het koude water op te warmen, heb je een kleinere hoeveelheid warm water uit het boilervat nodig. Dit heet een Douche WTW (Warmte Terug Winnen).

Bij de ventilatie kun je een vergelijkbare ‘truc’ uithalen: de uitgaande lucht gebruik je om de lucht van buiten voor te verwarmen. Hiervoor is het dan wel nodig dat je gebruik maakt van een centraal ventilatiesysteem. Nadeel hiervan is dat je buizen door je huis moet aanleggen. Er zijn ook andere manieren om je lucht voorverwarmd in je huis te krijgen, bijvoorbeeld door de lucht via een grondbuis of een kas aan te zuigen.

Soms kun je gebruik maken van rest warmtestromen in de directe omgeving. Van bijvoorbeeld kassen of afvalverbranding. Vaak wordt dit via een stadsverwarmingssysteem naar je woning gebracht.

Bij reststromen kun je ook denken aan het toepassen van een allesverbrander. Deze kun je inzetten als kachel voor je ruimteverwarming.

Stap 3: Gebruik eindige (fossiele) energiebronnen efficiënt

  • Optimaliseer het gebruik van energie door voor hoog rendement apparaten te kiezen.
  • Het ‘lastige’ van zonenergie is dat de zon het meeste schijnt op momenten dat we het minste energie nodig hebben. Gelukkig is er de regeling dat we met de salderingsregeling tegen eenzelfde tarief energie terugkunnen leveren. Zorg dan dat je over het gehele jaar genomen zelf meer duurzaam opwekt dan dat je uit het energienet haalt (als je op gebruiksniveau energieneutraal wilt zijn). Zie meer over de salderingsregeling in het vorige blog.
  • Beperk het warmteverlies van warm tapwater door de leidingen van boilervat naar kraan zo kort mogelijk te maken. Dit vergroot ook je comfort, doordat je sneller warm water hebt.
  • Maak gebruik van een ventilatiesysteem dat vraaggestuurd werkt. Dit houdt in dat er meer geventileerd wordt wanneer je er bent. Meestal wordt dit gemeten aan de hand van de hoeveelheid aanwezige Co2 in de lucht.
  • Als laatste is er natuurlijk de manier waarop je zelf gebruik maakt van je huis: lichten uit, deuren niet onnodig open laten staan, zonwering op tijd naar beneden etc. Geautomatiseerde systemen (domotica) kunnen je hierbij van dienst zijn.

Welke maatregelen vind jij belangrijk in je huis? Laat het ons weten door hieronder een reactie te geven.

Vind je dit leuk? Deel het met je netwerk!
Share on FacebookTweet about this on TwitterGoogle+Share on LinkedInEmail to someone

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *