Kies voor duurzaam materiaalgebruik

Over duurzame materialen zijn we nog lang niet uitgepraat. Er ontstaan steeds nieuwe theorieën hoe de materialen te beoordelen en welke materiaalgroepen het beste toe te passen zijn voor een goed milieu. Hierin zijn overlappen te constateren. Hieronder kort een aantal ‘stromingen’ toegelicht:

1. Circulair bouwen

Dit is op dit moment dé manier van duurzaamheid die overal ter sprake komt. De meeste van de vormen van duurzaam materiaalgebruik die hieronder ter sprake komen kun je heel goed combineren met de gedachte van de circulaire economie.

Met circulair bouwen gaat het erom de kringlopen te sluiten. Circulair bouwen komt aan de ene kant vanuit de schaarste van een aantal grondstoffen. Doordat we de grondstoffen die de aarde voor ons beschikbaar heeft sneller gebruiken dan de natuur ze weer kan ‘aangroeien’, ontstaat er een schaarste. In feite consumeren we onze aarde en hierdoor is er voor toekomstige generaties onvoldoende beschikbaar.
Aan de andere kant storten of verbranden we nog veel afval. Wanneer je deze twee combineert ontstaat de gedachte om het afval zó her te gebruiken, dat we minder primaire grondstoffen nodig hebben.

Hergebruik kan op verschillende niveaus. Zoals het herbestemmen van gehele gebouwen, het hergebruiken van bouwdelen en het recyclen van de grondstoffen. Welke van deze schaalniveaus het beste is, hangt af de courantheid van de bouwdelen en het gemak waarmee een grondstof gerecycled kan worden. Daarnaast is het natuurlijk afhankelijk van de afstemming van wat je lokaal beschikbaar hebt en wat je nodig hebt voor je project.

2. Ecologisch bouwen

Hierbij ga je uit van materialen die uit de natuur komen en eenvoudig te verwerken zijn. Bij voorkeur verwerk je de materialen op de bouwplaats zelf. Denk bijvoorbeeld aan hout, leem, stro, riet, cellulose, vlas, schelpen, (bak)stenen, lei, wol, leer en bamboe. Ook moderne technieken fabriceren steeds meer met ecologische materialen.
Ecologische bouwmaterialen vind je hier en hier.

3. Natuurlijk bouwen

Bouwen in en met de natuur. Dit zegt bijna meer iets over het uiterlijk van de gebouwen, dan over het materiaalgebruik. Deze gebouwen zijn vaak onderdeel van de omgeving. Of zij gaan op in de omgeving en zijn deels in de aarde gebouwd. Naast de ecologische materialen pas je ook aarde, begroeide daken en hele boomstammen toe.

4. Cradle to cradle

‘Afval is voedsel’. Dit is een visie waarbij er geen giftige materialen toegepast worden. De materialen kun je hergebruiken in de technologische kringloop of ze zijn biologisch afbreekbaar (biologische kringloop). Van belang is hiervoor het voorkomen van het mixen van materialen, die je daarna niet meer uit elkaar te halen zijn.

Deze visie sluit nauw aan op de visie van de circulaire economie. Materialen uit de biologische kringloop zijn grotendeels de ecologische materialen. De materialen uit de technologische kringloop zijn uit elkaar te halen voor hergebruik. Dit houdt in dat je verbindingen schroeft in plaats van lijmen en dat je rubber strips toepast in plaats van PUR-schuim en kit. Er zijn verschillende fabrikanten die een cradle to cradle label hebben, waaronder baksteen, tegels, dakbedekking voor plat dak.

Cradle to cradle producten worden gecertificeerd. Hierdoor zijn het er nog niet heel veel. Wel zijn er aardig wat Nederlandse producten op de lijst.

5. Recyclebaar bouwen

Hierbij gebruik je zoveel mogelijk al eerder toegepaste materialen voor het bouwen van je huis. Bij voorkeur kies je lokaal gevonden materialen. Denk voor hergebruik aan gebruikte kozijnen, bakstenen, dakpannen etc. Maar ook afval van niet-bouwkundige toepassingen en materialen die makkelijke gerecycled kunnen worden zoals ijzer en glas zijn goed mogelijk. Voor tweedehands bouwmaterialen komen steeds meer tweedehands winkels op. Dit wordt ook wel ‘urban mining’ genoemd.
Naast de toepassing van natuurlijke materialen is men bij earthships steeds meer uitgegaan van lokaal vindbare afvalproducten die goed als bouwblokken verwerkt kunnen worden.

6. Biobased bouwen

Biobased materialen worden gekweekt in een kortere tijd dan de levensduur van een gebouw. Het gaat hier meestal om planten, waarbij je duidelijk de keuze maakt dat de voorziening voor voedsel niet in gevaar wordt gebracht. Het gaat vaak om afvalproducten van de planten die voor voedsel gekweekt worden. Deze plantresten kunnen worden verwerkt in bio-composieten, bij voorkeur met natuurlijke harsen en lijmen. Denk hierbij aan: stro (rest van granen), plaatmateriaal gemaakt van tomatenstengels, behang van gras en kozijnen en onderdorpels gemaakt van auberginestengels. Deze producten koop je nog niet direct overal. Daarnaast vallen hier ook onder: hout, riet, vlas, bamboe en producten die daarvan gemaakt zijn zoals plaatmateriaal.
Kijk voor biobased producten en materialen bij de kennisbank Biobased Bouwen.

Aan de slag

Eigenlijk gaat het er niet eens om een bepaalde stroming te volgen. Het is wel handig om een kader te hebben waarbinnen je keuzes af kunt wegen. In feite gaat het erom dat je bewust kiest voor de materialen die je toepast. Dat je weet waar de materialen vandaan komen. Dat je de keuze maakt voor duurzame materialen zowel qua milieu als qua levensduur en natuurlijk materialen die positief bijdragen aan je eigen leefklimaat.

Het Nibe onderzoekt al jarenlang de duurzaamheid van bouwproducten. Soms blijkt dat producten waarvan wij gevoelsmatig zeggen dat die goed zijn, dat ze dat in werkelijkheid helemaal niet zijn. Daarom heeft Nibe na veel onderzoek de milieuclassificatie opgesteld. In een gratis app stellen zij hun resultaten beschikbaar. Bekijk in deze app de milieuscore gebaseerd op hun onderzoek van de meest duurzame materialen.

Voor een duurzaam huis is er meer nodig dan alleen de keuze voor duurzaam materiaalgebruik. Denk ook aan comfortabel bouwen en energiezuinigheid.

2 thoughts on “Kies voor duurzaam materiaalgebruik

  1. Mijn vrouw en ik praten al langer over onze droom: wonen zonder het milieu te belasten. Eco-neutraal of zelfs eco-positief. We zijn nu volop bezig met uitdenken hoe we ons huis zouden laten ontwerpen. Fijn om te zien dat het in ieder geval steeds gangbaarder wordt.

    1. Dag Karel, goed om te horen dat jullie voor ECO gaan! En dat wordt steeds meer gewoon, dat heb je goed opgemerkt.
      Karel kiest voor ECO, wat is het voor jou?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

 

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.